Skip to main content

परमेश्वर : जोरिया कालिया नायक (1838-1868)


"मुझे एक ही सवाल बार बार पूछने की ज़रूरत नहीं है" 150 साल पहले ब्रिटिश सरकार के सामने कानूनी कठहरे में खड़े होकर जोरिया कालिया नायक उर्फ जोरिया परमेश्वर नाम के एक मजबूत आदिवासी युवक ने कलेक्टर को ये बात बोली थी.


देशकी आज़ादी में आदिवासिओका योगदान बहुत बड़ा रहा है.अंग्रेजोके बड़े लश्कर के सामने चार दिन चले इस भीषण संग्राममें 200 आदिवासी योध्धा शहीद हुवे.जिसमे जोरिया नायक के साथ 60 लोग पकडे जाने की वजहसे अंग्रेजोने उनको खुलेमे फांसी दी गयी थी.जोरिया परमेश्वर गुजरात के पंचमहाल जिले के जांबुघोडा के वडेक गाँव के रहनेवाले थे.उन्होंने आदिवासीयों के जल,जमीन और जंगल बचानेके आंदोलनोंकी शुरुआत की थी.अंग्रेजी हुकुमतको हटाकर नायकी राज बनानेका उनका सपना था.घुड़सवारी में माहिर थे.उन्होंने बहुत रजवाड़ो के घुड़सवारो को मात दी थी.1868 में उन्होंने अंग्रेजोके सामने लड़त शुरू की और अपनी बहादुरीका परचम लहराया था.16 अप्रैल 1868 को जांबुघोडा के राजवी जगतसिंह बारियाने फांसी दी थी.आज भी उसके अवशेष जांबुघोडा के पहाडियों के पीछे अभी भी मौजूद है. 2012 में नरेन्द्र मोदीजीने यहाँ पर आदिवासी गौरव सभा आयोजित करके इन गौरान्वित शाहिदोकी यादमे स्मारक बनानेकी घोषणा की थी चुकी यह घोषणा अभी भी कागजो पर ही है.

डॉ अरुण वाघेला, प्रमुख इतिहास विभाग, गुजरात विश्वविद्यालय) के अध्यापक जिन्होंने 3 साल तक यह इतिहास जाने के लिए लोकली फिल्ड वर्क किया जिनके मुताबिक किए गए केस स्टडी के विवरण के अनुसार, 150  पहले अंग्रेजों ने 1868में पंचमहल जिले में फारेस्ट एक्ट लगाकर आदिवासी लोगों के अधिकारों को छीन लिया। तब तीन नेता जोरीया  परमेंश्वर, रूप सिंह नायक और गलाल नायक ने अंग्रेजों के खिलाफ आंदोलन शुरू किया।

आदिवासी युद्धनिति ने अंग्रेजों की नाक में दम कर दिया था, लेकिन अंग्रेज इस गुस्ताखिको सह न पाने की वजहसे आदिवासियों को खोजने के लिए, ब्रिटिश सरकार ने पूना, ग्वालियर और अहमदाबाद जैसे शहरों से 1100 सैनिकों की एक सेना को बुलाया और 15 दिनों तक फाइट टू फिनिश जैसी स्थिति पैदा की। 15 दिनों तक छुपा छुपी चलती रही पर याद रहे जोरिया परमेश्वर बहुत चतुर था अपने हमशकल को लड़ने भेजता था । आखिरकार, ब्रिटिशरो की छानबीन के 15 दिनों के बाद, जोरिया को पकड़ लिया गया और उसे अंग्रेजों के दरबार में भेज दिया गया,जोरिया और उसके चार साथियों को फांसी दे दी गई, 23 को आजीवन कारावास की सजा सुनाई गई, जबकि 26 को देश निकाल कर दिया गया। जिन पांच लोगों को फांसी दी गई थी, उनकी याद में 16 अप्रैल को प्रतिवर्ष शहीद दिवस मनाया जाता है।

इस आंदोलन को एक अंग्रेजी पत्रिका में भी नोट किया गया था

अंग्रेजों के खिलाफ आदिवासी नायक समुदाय के आंदोलन के बारे में जुलाई 1868 के एक नोट मे अंग्रेजी पत्रिका, कॉर्नहिल में ’Our Little war with Naikdas’ शीर्षक से एक लेख प्रकाशित किया गया था। लेख से पता चलता है कि नायक आंदोलन का महत्व गुजरात-भारत तक सीमित नहीं था। इस राष्ट्रीय प्रथा और इसके नायकों की एक महत्वपूर्ण ऐतिहासिक घटना को गुजरात में आज भी सराहना नहीं मिली है।

Comments

Popular posts from this blog

મૌલાના આઝાદ: જેમના મૃત્યુ પર આખું ભારત રડ્યું !

જો મૌલાના માત્ર રાજકારણી હોત, તો તેમણે પરિસ્થિતિ સાથે સમાધાન કર્યું હોત; પણ તે જીંદાદિલ અને લાગણીના માલિક હતા, તે ગુલામ દેશમાં ઉછર્યા પણ આઝાદી માટે આયખું વિતાવ્યું, તેમના મનમાં જે નકશો હિંદુસ્તાનનો હતો તેનાથી અલગ નકશો તે સ્વીકારી શક્યા નહીં! તેમના અંગત અને પ્રિયજનોએ જે ઘા માર્યા તે સહન કરવું સહેલું ન હતું. 19 ફેબ્રુઆરી 1958ના રોજ ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયોએ ખબર આપી કે મૌલાના બીમાર પડી ગયા છે, તેમના પર લકવાની અસર થઈ હતી, ડૉક્ટરોની કતાર હતી, પંડિત નેહરુ અને રાજેન્દ્ર પ્રસાદ મૌલાનાના ઘરે આવ્યા હતા, ડૉક્ટરોએ કહ્યું કે 48 કલાક પછી જ કંઈક કહી શકાશે. 21 ફેબ્રુઆરીએ મૃત્યુનો આભાસ થઈ ગયો હતો, પંડિત નેહરુ, રાજેન્દ્ર પ્રસાદ અને સમગ્ર મંત્રીમંડળ મૌલાનાના ઘરે હાજર હતા, દરેકના ચહેરા ગમગીન હતા! જ્યારે સાંજ પડી ત્યારે આશા તૂટી ગઈ, મૌલાના હફીઝ ઉર રહેમાન સેહરાવી, મૌલાના અતીક ઉર રહેમાન, મૌલાના અલી મિયાં અને દિગર ઉલામાઓએ કુરાનનો પાઠ કરવાનું શરૂ કર્યું, 22મી ફેબ્રુઆરીના રોજ સવારે 10.15 કલાકે મૌલાનાની રુહ પરવાઝ કરી ગઈ. મૌલાનાના મૃત્યુની ઘોષણા થતાં જ ચીસો પડી ગઈ, જેમ જેમ દિવસ આગળ વધતો ગયો, લગભગ બે લાખની ભીડ મૌલાનાના ઘ...

માલવેર, બોટનેટ અને રેન્સમવેર

ઇન્ટરનેટ એ એક શક્તિશાળી અને ઉપયોગી સાધન છે , પરંતુ તે જ રીતે કે સીટ બેલ્ટને બાંધ્યા  વિના વાહન ચલાવવું જોઈએ નહીં અથવા હેલ્મેટ વિના બાઇક ચલાવવી ન જોઈએ , એ જ રીતે કેટલીક મૂળભૂત સાવચેતી લીધા વિના ઓનલાઇન પ્રવૃત્તિઓનું સાહસ ન કરવું જોઈએ.   માલવેર અને બોટનેટ (Malware & Botnets)   વાયરસ (Virus)   વાયરસ એક હાનિકારક પ્રોગ્રામ્સ છે જે કમ્પ્યુટર અને અન્ય કનેક્ટેડ ડિવાઇસીસમાં ઘણી રીતે પ્રસારિત કરી શકાય છે. તેમ છતાં વાયરસ ઘણી રીતે જુદા જુદા છે , બધા એક ઉપકરણથી બીજામાં પોતાને ફેલાવવા અને પાયમાલી પેદા કરવા માટે રચાયેલ છે. મોટે ભાગે , વાયરસ એવા ગુનેગારો માટે રચાયેલ છે જે તેમને ચેપગ્રસ્ત ઉપકરણોની અમુક પ્રકારની એક્સેસ બનાવે છે.   સ્પાયવેર (Spyware)   “ સ્પાયવેર ” અને “ એડવેર ” ની વ્યાખ્યા ઘણી જુદી જુદી તકનીકીઓને લાગુ પડે છે. તેમના વિશે જાણવાની બે મહત્વપૂર્ણ બાબતો છે:   ·         તે તમારી પરવાનગી વિના તમારા ઉપકરણ પર પોતાને ડાઉનલોડ કરી શકે છે (સામાન્ય રીતે જ્યારે તમે કોઈ અસુરક્ષિત વેબસાઇટની મુલાકાત લો અથવા જો...

વોટ્સએપ પિંક માલવેર છે જે ગ્રુપ ચેટ્સ દ્વારા ફેલાય છે

જો ઈંસ્ટોલ થઈ જાય છે; તો બનાવટી અને દૂષિત વ્હોટ્સએપ પિંક (ગુલાબી) એપ્લિકેશન લક્ષિત ઉપકરણનો સંપૂર્ણ નિયંત્રણ લઈ લે છે. એપ્લિકેશનની થીમને તેના ટ્રેડમાર્ક લીલાથી ગુલાબી કલરનું બનાવવાનો દાવો કરતી કડીઓ મોકલી વોટ્સએપ વપરાશકર્તાઓ સાથે અસામાન્ય બાઇટિંગ તકનીક દેખાઈ છે. સાથોસાથ, તે ‘‘ નવી સુવિધાઓ ’’ નું પણ વચન આપે છે જે કઈ છે એનો કોઈ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી. સાયબર નિષ્ણાતોએ મેસેજિંગ એપ્લિકેશનના વપરાશકર્તાઓને ચેતવણી આપી છે કે આવી કોઈ પણ કડી ખોલવાનું ટાળો.આને લઈને એ લિંકને વોટ્સએપે ઓફિશિયલ અપડેટમાંથી ઢાંકી દેવામાં આવી છે જે કડીના ફેલાવાની પાછળના દૂષિત ઉદ્દેશ્યથી લોકો અજાણ છે. જો કોઈ વપરાશકર્તા લિંક પર ક્લિક કરી દે છે, તો તેમના ફોન હેક થઈ શકે છે અને તેમના વ્હોટ્સએપ એકાઉન્ટની એક્સેસ પણ ગુમાવી શકે છે. વોટ્સએપ વપરાશકર્તાઓ સાથેના ધોરણ મુજબ, તેમાંના ઘણા અજાણતાં આ કડી શેર કરી રહ્યાં છે.  શરૂઆતમાં આ કડી શોધી કાઢનારા સાયબર સિક્યુરિટી નિષ્ણાત રાજશેખર રાજહરીયાએ તેમના ટ્વિટર એકાઉન્ટ દ્વારા વપરાશકર્તાઓને ચેતવણી આપી હતી. વોટ્સએપ પિંકથી સાવધ રહો !! એક એપીકે ડાઉનલોડ લિંક વોટ્સએપ ગ્રુપોમાં વાયરસ ફેલાવવામાં આવ...