શહીદ સુખદેવ થાપર: વતન કી રાહ પે વતન કે નૌજવાં શહીદ હો !

 

15 મેના રોજ મહાન ક્રાંતિકારી શહીદ સુખદેવ થાપરનો જન્મ થયો હતો.

શહીદ સુખદેવ થાપર ભારતના એવા કેટલાક ક્રાંતિકારીઓમાંના એક હતા જેમણે ખૂબ જ નાની ઉંમરે દેશ માટે શહીદી વહોરી હતી. ભગતસિંહ અને ચંદ્રશેખર આઝાદના નિકટ સહયોગી સુખદેવ થાપરના વ્યક્તિત્વમાં ભગતસિંહની જેમ તીવ્ર લાગણીશીલતા અને ઊંડી વિચારધારાઓનો અદ્ભુત સમન્વય હતો. ચહેરા - મોહરાથી જેટલા સરળ, વ્યવહારમાં જેટલા નમ્ર, તેટલા જ મક્કમ અને વિચારોમાં શિસ્તબદ્ધ. ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ દરમિયાન નૌજવાન ભારત સભા અને હિંદુસ્તાન સોશ્યલિસ્ટ રિપબ્લિકન આર્મી - બે મુખ્ય ક્રાંતિકારી સંગઠનોના સ્થાપક સભ્યોમાંના એક હોવાનું તેમને ગૌરવ છે. તે સમય દરમિયાન દેશમાં ચાલી રહેલી ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ માટે તેઓ કુશળ વ્યૂહરચનાકાર હતા.

લાલા લજપત રાયના મૃત્યુનો બદલો લેવા માટે તેણે સોન્ડર્સની હત્યામાં ભગત સિંહ અને રાજગુરુને સાથ આપ્યો. કેદીઓ સાથે અમાનવીય વર્તનના વિરોધમાં તેઓ 1929 માં રાજકીય કેદીઓની વિશાળ હડતાળનો ભાગ હતા. તેમને ગાંધીજીની અહિંસક નીતિ પર વિશ્વાસ નહોતો. ગાંધી-ઇરવીન કરારના સંદર્ભમાં, જેલમાંથી ગાંધીજીને લખેલો તેમનો પત્ર એવો ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ છે જેણે તે સમયગાળાના રાજકારણમાં ખળભળાટ મચાવ્યો હતો.

તેમની ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓને કારણે બ્રિટિશ સરકારે 23 માર્ચ, 1931ના રોજ લાહોર સેન્ટ્રલ જેલમાં 23 વર્ષની વયે ભગત સિંહ અને રાજગુરુની સાથે સુખદેવને ફાંસી પર લટકાવી દીધા હતા. શહીદ સુખદેવ થાપરને તેમની જન્મજયંતિ (15 મે) પર વિનમ્ર શ્રદ્ધાંજલિ, મહાત્મા ગાંધીને તેમના ઐતિહાસિક પત્રના અંશ સાથે, જે ગાંધીજીને લખેલા તેમના ઐતિહાસિક પત્રના અંશ ગાંધીજીએ તેમના બલિદાનના એક મહિના પછી 'યંગ ઈન્ડિયા' માં પ્રકાશિત કર્યા હતા !

''તમે સમાધાન પછી તમારું સવિનય અસહકાર આંદોલન પાછું ખેંચ્યું છે અને પરિણામે તમારા બધા કેદીઓને મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. પરંતુ ક્રાંતિકારી કેદીઓનું શું થયું? 1915થી જેલમાં રહેલા ગદર પાર્ટીના ડઝનબંધ ક્રાંતિકારીઓ હજુ પણ ત્યાં સડી રહ્યા છે. તેમ છતાં તમામે તેમની સજા પૂરી કરી છે. માર્શલ લો હેઠળના કેદીઓ હજુ પણ જીવંત દફનાવવામાં આવેલી પરિસ્થિતિમાં પડ્યા છે. બબ્બર અકાલીઓનું પણ એવા જ હાલ છે. દેવગઢ, કાકોરી, મહુઆ બજાર અને લાહોર ષડયંત્ર કેસના કેદીઓ પણ અન્ય કેદીઓની સાથે જેલમાં બંધ છે. એક ડઝનથી વધુ કેદીઓ ખરખેર ફાંસીની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ બધાનું શું થયું?… લાગણીના આધારે આવી અપીલો કરવી, જેનાથી તેમનામાં હતોત્સાહ ફેલાય, એ તદ્દન ગેરવાજબી અને ક્રાંતિ વિરોધી કામ છે. આ તો ક્રાંતિકારીઓને કચડી નાખવામાં સરકારને સીધી મદદ કરવા જેવું હશે."

- ધ્રુવ ગુપ્ત

(લેખક ભૂતપૂર્વ IPS છે.)

સૌજન્ય : હેરિટેજ ટાઇમ્સ

જ્યારે ભગતસિંહ, સુખદેવ અને તેમના સાથીઓને એક મેદાનમાં કેટલાક અંગ્રેજો સાથે ઘર્ષણ થયું, ત્યારે ભગતના જૂથમાંથી અવાજ આવ્યો, સુખદેવ 'આ દેશની તો ખબર નથી,પરંતુ આ મેદાનને આજે જ આઝાદ કરાવીશું, જ્યારે અંગ્રેજો અને અમે ભારતીયો સામ સામે હતા, ત્યારે અમારી હિંમત જોઈ અંગ્રેજો પીછેહઠ કરી ગયા, તો એક જણે કહ્યું કે તેઓ તો માર ખાધા વિના જ પાછા ફર્યા, સુખદેવ - ઓયે તેઓ પાછા કેવી રીતે ન ફરતા ? ઈરાદો અને મુકદ્દરોનું કદ પણ એમણે જોઈ લીધું છે, ભગત- આ વાતની રાહ જોઈ રહ્યો છું દોસ્ત, જે દિવસે આખો દેશ એકસાથે ઉભો થશે ત્યારે આ લોકો આ જ રીતે પાછા ફરશે... (ધી લેજન્ડ ઓફ ભગત સિંહ)

આજે પણ આપણે ભારતીયો દરેક પ્રકારના ભેદભાવને નાબૂદ કરીને એક થઈને ઉભા રહીશું તો દુનિયા આપણી મુઠ્ઠીમાં હશે..... જ્યાં એકતા ત્યાં જ સફળતા !

ઈન્કિલાબ ઝિંદાબાદ.. સામ્રાજ્યવાદ મુર્દાબાદ..