અહેમદ મુહમ્મદ કથરાડા (21 ઓગસ્ટ 1929 - 28 માર્ચ 2017)

અહેમદ મુહમ્મદ કથરાડા (21 ઓગસ્ટ 1929 - 28 માર્ચ 2017), નેલ્સન મંડેલાના આજીવન સાથી અને દક્ષિણ આફ્રિકન રંગભેદ વિરોધી સંઘર્ષની પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિ, જેમણે 26 વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા હતા. તેઓ ભારતીય મૂળના, સુરત (ગુજરાત) ના હતા.

આજે નેલ્સન મંડેલા આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ છે, આજે તેમની જન્મશતાબ્દી એટલે કે મંડેલાનો 104 મો જન્મદિવસ છે.

લોકો નેલ્સન મંડેલાની જન્મજયંતિ ધામધૂમથી ઉજવી રહ્યા છે, પરંતુ આ બધાની વચ્ચે એક નામ આપણા ભારતીયોમાંથી ખૂટી રહ્યું છે અને તે નામ છે અહેમદ મુહમ્મદ કથરાડા!

21 ઓગસ્ટ 1929ના રોજ જન્મેલા અહેમદ મુહમ્મદ કાથરાડા, રંગભેદ સામેની લડાઈના મેગાસ્ટાર નેલ્સન મંડેલાના સાથી હતા. તેઓ ભારતીય મૂળના હતા, જેમના પૂર્વજો સુરત, ગુજરાતમાંથી આફ્રિકામાં સ્થળાંતર કરીને આવ્યા હતા. તેમના વડીલોએ મહાત્મા ગાંધીને નટલ ઈન્ડિયન કોંગ્રેસની રચના કરવામાં મદદ કરી હતી. અને એ જ સંસ્થાની મદદથી ગાંધીજીએ આફ્રિકામાં આંદોલન કર્યું હતું.

અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે અહેમદ મુહમ્મદ કથરાડાએ રંગભેદ સામેની લડાઈમાં 26 વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા હતા.

અહેમદ કાથરાડા એક પીઢ રંગભેદ વિરોધી કાર્યકર હતા જેમણે નેલ્સન મંડેલા, વોલ્ટર સિસુલુ, રેમન્ડ મ્લાબા, ડેનિસ ગોલ્ડબર્ગ, ગોવન મ્બેકી, એલિયાસ મોટસોઆલેદી અને એન્ડ્ર્યુ મ્લાંગેની સાથે 12 જૂન 1964ના રોજ આજીવન જેલની સજા કરવામાં આવી હતી.

15 ઑક્ટોબર 1989ના રોજ રિલીઝ થયેલા, તેઓ 1994માં દક્ષિણ આફ્રિકાની પ્રથમ લોકશાહી ચૂંટણીઓ પછી સંસદ સભ્ય બન્યા. તેમણે પાંચ વર્ષનો કાર્યકાળ કર્યો, જે દરમિયાન તેમણે શ્રી મંડેલાના સંસદીય સલાહકાર તરીકે પણ કામ કર્યું.

કથરાડા રોબેન આઇલેન્ડ મ્યુઝિયમ કાઉન્સિલની શરૂઆતથી 2006 માં તેની મુદત પૂરી થઈ ત્યાં સુધી તેના અધ્યક્ષ રહ્યા હતા. ચાર પુસ્તકોના લેખક, મિસ્ટર કથરાડા ચાર માનદ ડોક્ટરેટ અને ઇસિથવાલેન્ડવેની પણ નવાજવામાં આવ્યા હતા, જે આફ્રિકન નેશનલ કોંગ્રેસ દ્વારા આપવામાં આવેલ સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર છે. વ્યક્તિગત તેમણે 2008માં અહેમદ કાથરાડા ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના કરી હતી.

નિવૃત્તિ પછી શ્રી કથરાડાએ 2016 ના અંત સુધી નેલ્સન મંડેલા ફાઉન્ડેટોનના ટ્રસ્ટી તરીકે સેવા આપી હતી.

પરંતુ અફસોસ સાથે કહેવું પડે છે કે રંગભેદ સામેની લડાઈના નાયક અહેમદ મુહમ્મદ કથરાડા, જેઓ 28 માર્ચ 2017ના રોજ મૃત્યુ પામ્યા હતા, તેમને ભારતના કોઈપણ અગ્રણી અખબારો કે ઈલેક્ટ્રોનિક મીડિયા યાદ કરતા નથી. ભલે તે માત્ર ઉર્દૂનું અખબાર કે મિડીયા જ કેમ ન હોય!

સૌજન્ય : મુહમ્મદ અશરફ, નેલ્સન મંડેલા વેબ