નેલ્સન મંડેલા

નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા, ભારત રત્ન નેલ્સન મંડેલાને તેમની જન્મજયંતિ પર નમ્ર શ્રદ્ધાંજલિ નેલ્સન મંડેલા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. તેમણે રંગભેદ અને જાતિવાદનો અંત લાવવા માટે પોતાનું જીવન સમર્પિત કર્યું. શાંતિ, સમાનતા અને માનવાધિકારના પ્રખર હિમાયતી તરીકે તેમને હંમેશા યાદ કરવામાં આવશે.

સમાન અધિકારો માટે લડતા એક વ્યક્તિએ લગભગ 27 વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા, તેનું નામ હતું "નેલ્સન મંડેલા" નેલ્સન મંડેલાનો જન્મ 18મી જુલાઈ 1918ના રોજ કેપ પ્રાંતના મવેઝો ગામમાં થેમ્બુ જાતિના રાજવી પરિવારમાં થયો હતો. આદિજાતિ ઢોસા ભાષા બોલતી હતી.મંડેલા સ્થાનિક મિશનરી સ્કૂલમાં ભણ્યા ત્યારે ઔપચારિક શિક્ષણ મેળવનારા તેમના પરિવારના પ્રથમ સભ્ય બન્યા. શાળામાં તેને અંગ્રેજી નામ ‘નેલ્સન’ આપવામાં આવ્યું હતું, તે સમયના રિવાજ પ્રમાણે.1939 માં, મંડેલાએ ફોર્ટ હેરની પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ કર્યો, જે તે સમયે કાળા આફ્રિકન વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉચ્ચ શિક્ષણની એકમાત્ર પશ્ચિમી મોડલ સંસ્થા હતી.જો કે, તેમણે ક્યારેય તેમનું શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું ન હતું કારણ કે તેમને સંસ્થાની નીતિઓ સામે બહિષ્કાર કરવા બદલ હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા. મંડેલા ઘરે પરત ફર્યા ત્યારે જ ખબર પડી કે તેમના લગ્ન ગોઠવાઈ ગયા છે. તેનાથી બચવા તે જોહાનિસબર્ગ ભાગી ગયા અને નાઈટ વોચમેન તરીકે કામ કરવા લાગ્યા.

તેઓ 1944માં આફ્રિકન નેશનલ કોંગ્રેસ (ANC)માં જોડાયા. તેમણે ઓલિવર ટેમ્બો જેવા અન્ય નેતાઓ સાથે તેની યુવા પાંખની સ્થાપના પણ કરી, જેને આફ્રિકન નેશનલ કોંગ્રેસ યુથ લીગ (ANCYL) કહેવાય છે.મંડેલાએ સમાન અધિકારોની હિમાયત કરતા દેશના ખૂણેખૂણાનો પ્રવાસ કર્યો. તેમણે 1952માં અન્યાયી કાયદાઓની અવગણના માટે ANCની ઝુંબેશનું નેતૃત્વ કર્યું. તેમણે ટેમ્બો સાથે મળીને અન્યાયી અલગતા કાયદાઓથી પ્રતિકૂળ અસરગ્રસ્ત અશ્વેત લોકો માટેના કેસ લડવા માટે દેશની પ્રથમ બ્લેક લો ફર્મ પણ શરૂ કરી. 1956માં મંડેલાની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ટ્રાયલ પછી 1961માં તેમને મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા પરંતુ પરિસ્થિતિ વધુને વધુ તંગ બની રહી હતી. પાન આફ્રિકનિસ્ટ કોંગ્રેસ (PAN) ની રચના 1959 માં કરવામાં આવી હતી જેણે રંગભેદ સામે સશસ્ત્ર પ્રતિકારની હિમાયત કરી હતી.1961 માં, તેમણે તેમના સાથીદારો સાથે ઉમખોંટો વી સિઝવે (MK) ની સ્થાપના કરી. આ ANCની સશસ્ત્ર પાંખ હતી. મંડેલાના નેતૃત્વ હેઠળ MKએ સરકાર સામે તોડફોડની ચળવળ શરૂ કરી.ઓગસ્ટ 1962 માં, તે દક્ષિણ આફ્રિકા પાછા ફર્યા અને તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી. તેમને પાંચ વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ટ્રાયલ માટે લઈ જવામાં આવ્યા, જેને 'રિવોનિયા ટ્રાયલ' કહેવામાં આવતું હતું. કોર્ટરૂમમાં પ્રતિવાદીની ડોકમાંથી, મંડેલાએ તેમનું પ્રખ્યાત 3-કલાકનું ભાષણ આપ્યું, જેને હવે “હું મરવા માટે તૈયાર છું” ભાષણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અજમાયશે આંતરરાષ્ટ્રીય ધ્યાન ખેંચ્યું અને ઘણી વૈશ્વિક સંસ્થાઓએ "મંડેલા" અને તેના સહયોગીઓને મુક્ત કરવાની હાકલ કરી. જોકે, તેમને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી.

તેમના જેલવાસના પ્રથમ 18 વર્ષ રોબેન આઇલેન્ડ જેલમાં વિતાવ્યા હતા જ્યાં તેમને ક્રૂર મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તેમને ચૂનાની ખાણમાં સખત મજૂરી કરવી પડી હતી અને પથારી કે પ્લમ્બિંગ વિના એક નાનકડા કોષમાં દિવસો પસાર કર્યા હતા. તેમને અન્ય શ્વેત કેદીઓ કરતાં ઓછું જમવાનું પણ મળતું હતું.તેઓ અને તેમના સહયોગીઓને સામાન્ય પ્રકારના 'ગુનાઓ' માટે સખત સજાઓ મળી હતી. જેલમાં હોવા છતાં, મંડેલા રંગભેદ વિરોધી ચળવળનો ચહેરો બની ગયા.આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે પણ દક્ષિણ આફ્રિકાની સરકારને અલગ કરીને દબાણ કર્યું.

ફેબ્રુઆરી 1990 માં, મંડેલાને 27 વર્ષ પછી જેલમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. મંડેલા અને ડી ક્લાર્કને 1993 માં શાંતિ માટે નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો હતો.

દેશમાં એપ્રિલ 1994માં પ્રથમ સંપૂર્ણ લોકશાહી ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી અને મંડેલા દક્ષિણ આફ્રિકાના પ્રથમ અશ્વેત રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાયા હતા.

તેઓ 1999 સુધી પ્રમુખ રહ્યા હતા.પછી તેઓ રાજકારણમાંથી નિવૃત્ત થયા. 5મી ડિસેમ્બર 2013ના રોજ 95 વર્ષની વયે ફેફસાના ચેપના કારણે તેમનું અવસાન થયું હતું.

દર 18 જુલાઈએ નેલ્સન મંડેલા આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ મનાવવામાં આવે છે, આ દિવસ 2009 થી યુએન દ્વારા મનાવવામાં આવે છે.

સૌજન્ય : વર્લ્ડ ફેક્ટ્સ

"મારી સફળતાઓ દ્વારા મારું મૂલ્યાંકન ન કરો, હું કેટલી વાર પટકાયો અને ફરી પાછો ઊભો થયો તેના આધારે મારું મૂલ્યાંકન કરો."

"ગઈ કાલે મને આતંકવાદી કહેવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ જ્યારે હું જેલમાંથી બહાર આવ્યો, ત્યારે મારા દુશ્મનો સહિત ઘણા લોકોએ મને ગળે લગાવ્યો, અને તે જ હું અન્ય લોકોને કહું છું કે જેઓ તેમના દેશમાં મુક્તિ માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે તેઓ આતંકવાદી છે."

— નેલ્સન મંડેલા